VSV Limburg

Zo’n zestig bestuurders en directeuren van vo-scholen, mbo-instellingen, Jeugdzorg, CJG’s en vertegenwoordigers van de ministeries van OCW, SZW en VWS dromden 14 maart samen in de VIP-lounche van het Fortuna Sittard stadion voor de conferentie ‘Verbinden versterkt’. Op de agenda: in verbinding komen met lokale bestuurders van andere beleidsterreinen om samen te werken aan de aanpak van VSV. Die samenwerking werd bekrachtigd door de ondertekening van het convenant 2012-2015. 

Monaïm Benrida met zojuist ondertekend vsv-convenant

Wethouder van Heerlen Riet de Wit opende de conferentie met een realiteitsschets. “Het is een lastige tijd. De decentralisatie van de AWBZ, Jeugdzorg, de Wet Werken naar Vermogen, de bezuinigingen in het passend onderwijs. Maar deze veranderingen bieden ook kansen. Die lichtpuntjes zie ik en die moeten we benutten. We hebben al veel geïnvesteerd en bereikt, nu moeten we een kwaliteitsslag maken.” Monaim Benrida, Regiocoördinator Implementatie Passend Onderwijs en accountmanager VSV van het Ministerie van OCW illustreerde de resultaten van de afgelopen jaren met wat cijfers. “Er zijn mooie resultaten geboekt. Landelijk hebben we het aantal uitvallende jongeren teruggedrongen tot 38.600. In Zuid-Limburg gingen we van 4,8% in 2005/2006 naar 3,7% VSV’ers in het schooljaar 2010/2011. Toch hebben we elkaar de komende jaren nóg harder nodig vanwege de ingewikkelde pro-blematiek van VSV’ers. 30% van alle VSV’ers in de regio is overbelast door bijvoorbeeld schulden of problemen thuis. Alleen door samen te werken kunnen we deze jongeren een nieuwe kans op een toekomst bieden.”

Vlees en bloed
Wie is die Voortijdige Schoolverlater? Dagvoorzitter Simone van Trier liet de aanwezigen kennismaken met een echte VSV’er van vlees en bloed: Sven Esser. Tijdens de conferentie diende zijn verhaal als voorbeeld. Hoe is de hulpverlening verlopen? Wat werkte er niet en hoe kunnen we dat voortaan beter doen? Esser is lid van het LEFteam dat langs scholen gaat om hun persoonlijke verhaal te vertellen. “Ik heb vooral de regierol gemist, één aanspreekpunt in de wirwar van instanties en regelgeving.” Zijn reden om hier vandaag te zijn: visitekaartjes. “Het is vaak lastig om bij instanties een voet aan de grond te krijgen, ik hoop met heel wat telefoonnummers naar huis te gaan.”

Vertrouwen en ruimte 
Tijdens een ‘De wereld draait door’-tafeldiscussie praatten afgevaardigden van de ministeries van OCW, SZW en VWS met contactschool en contactgemeente onder leiding van de dagvoorzitter over de realiteit van de huidige politieke veranderingen. Duidelijk werd dat er meer verantwoordelijkheid bij de gemeentes zelf komt te liggen door de decentralisaties. Dat is goed, aldus de bestuurders, máár geef die gemeentes dan wel het vertrouwen en de ruimte om te kunnen handelen. De ministeries moeten faciliteren en informeren. De aanpak vraagt veel van gemeentes, maar ook van zorginstanties en scholen. Bovendien vraagt de overheid niet alleen om minder uitval, maar ook om meer kwaliteit. Vanuit de zaal klonk een kritisch geluid. Jos Jongen van het Arcus College: “De eisen worden steeds hoger, terwijl niet elke leerling daaraan kan voldoen. Sommige werken nou eenmaal liever met hun handen dan dat ze in de klas zitten. De overheid moet leraren niet verplichten om al die kinderen perfect te leren spellen en rekenen. Een keer ‘de bakker bakd’ moet kunnen.” Frank Koster van het Ministerie van OCW reageert: “Dat blijft ook zo. Het ministerie erkent dat sommige leerlingen nou eenmaal beter met hun handen kunnen werken dan achter een bureau. Scholen krijgen voldoende vrijheid om daarmee om te gaan.”

Ondertekenen convenant 
Duidelijk is dat de aanpak van VSV de komende jaren nog intensiever wordt en vraagt om een bijzondere insteek. Soms moet regelgeving losgelaten kunnen worden. Want: werken we in de geest van de wet of naar de letter van de wet? Na de tafeldiscussie ondertekenden bestuurders van het vo en mbo en de wethouders van Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen het convenant. Het doel van het convenant: in 2016 landelijk naar 25.000 VSV’ers. Minister Marja van Bijsterveldt heeft het document op een later tijdstip in Den Haag ondertekend. 

Ferm en lief
’s Middags mochten de deelnemers zelf aan de slag. Welke kansen zijn er? En hoe kunnen we die benutten? Met Sven Esser als voorbeeld gingen de deelnemers in groepjes in gesprek, verdeeld over acht tafels. Het belang van een coördinator kwam naar voren, een ferme en lieve coach. Máár de jongere blijft zelf probleemeigenaar. Zelfredzaamheid is in deze maatschappij erg belangrijk, dus dat moet gestimuleerd worden. Een jongere moet niet te veel persoonlijk te maken krijgen met instanties. Wie die rol van coördinator op zich moet nemen was nog niet duidelijk. De gemeente misschien of Jeugdzorg? Een ander aspect was ‘de knip bij achttien jaar’, daar moeten we niet zo rigoureus in zijn. Het belang van preventie werd ook genoemd. In samenwerking met de consultatie-bureaus en de CJG’s kunnen signalen al vroeg opgevangen worden. Zo kunnen we problemen voorkomen. 

Alarmknop voor docenten 
Maar wat als het probleem pas in een later stadium wordt ontdekt? Dan is de rol van docent van groot belang, die moet signaleren. Wat gebeurt er vervolgens met het signaal? De deelnemers pleitten voor een ‘alarmknop’ voor docenten. Als ze daarop drukken, komt hulp in actie. Wel is het nodig dat docenten weten dat die knop er is. We moeten communiceren hoe docenten dienen te handelen als zij een probleem signaleren. Een deelnemer benadrukte het belang van samenwerken. Weet waar de ander mee bezig is. Zorg dat we geen dubbel werk doen. En daarmee kwam het doel van deze conferentie bovendrijven: verbindingen leggen, samenwerken en elkaar informeren. 

Bijzonder en persoonlijk 
“Bijzondere gevallen vragen om een bijzondere aanpak”, besloot vertegenwoordiger van de contact-school LVO Ron Bonenkamp de bijeenkomst. “We moeten doen wat wij denken dat goed is. En soms betekent dit dat we een jongere hulp bieden de dag na zijn 18e verjaardag. Sven heeft ons met zijn persoonlijke verhaal geraakt. We moeten zorgen dat we de ‘Svennen’ die nu 10 jaar oud zijn en deze toekomst tegemoet gaan, helpen. Vandaag heeft niet alleen hem, maar ook ons veel visitekaartjes gebracht. We weten elkaar te vinden. En door samen te werken en aan de slag te gaan met concrete voorbeelden van vandaag, kunnen wij de doelen van het convenant bereiken. Daar gaan we voor.”